|
Zicht op Nieuw-Amsterdam 1665 Nationaal Archief. Met links van het midden achtereenvolgens de vuurboet, de galg, de kerk en de molen. Klik hier voor een grotere afbeelding.
Eerder zagen wij al dat de Nieuw-Nederlanders van de hele wereld kwamen, maar met de nadruk op West-Europa en West-Afrika. Uit West-Europa kwamen vooral Nederlanders, Vlamingen, Walen, Duitsers, Scandinaviërs, Fransen, Engelsen, Schotten en Ieren. De mensen die uit Afrika kwamen, zullen meestal onvrijwillig, dat wil zeggen als slaven naar de Nieuwe Wereld zijn gekomen. In de lijsten kunnen ze soms worden achterhaald aan de hand van hun familienamen als “d’Angola” en “Van de Caep”. Uit de registers blijkt dat er onder deze Afrikanen na verloop van tijd al veel vrijgelatenen waren die hun eigen organisatie hadden. Zo is er regelmatig sprake van de “kapitein van de vrije negers”.
Vanuit de WIC-kolonie Brazilië die in 1654 door de Portugezen heroverd werd, kwamen in dat jaar 23 joden. In de jaren daarna zouden er nog meer volgen.
Onder Christenen in Nieuw-Nederland kunnen we drie hoofdstromingen onderscheiden: Calvinisten, Lutheranen en Katholieken. Naar het zich laat aanzien waren de beide eerste groepen veruit in de meerderheid, al zullen zich allicht ook Katholieken in de kolonie hebben gevestigd.
In de Republiek der Verenigde Nederlanden heerste een grote mate van godsdienstvrijheid, al was het Katholieken verboden hun eredienst openlijk te houden. In de praktijk waren er echter toch Katholieke gemeenten, de zogenaamde staties die hun godsdienstoefeningen in schuilkerken hielden. Zo kon er achter de gevel van een woonhuis een complete kerk schuil gaan. Er was een vrij grote tolerantie mits de godsdienstoefeningen maar niet de openlijk werden gehouden en mits de openbare orde maar niet in gevaar werd gebracht. Gouverneur Stuyvesant was een bijzonder rechtzinnig man die eigenlijk alleen de Nederlandse vorm van het Calvinisme in de kolonie wilde toelaten. Dat was dus geheel anders dan in de Republiek gebruikelijk was. Bovendien verbood Stuyvesant de joden land te kopen “vanwege zwaarwegende redenen”. Noch de beperking tot Calvinisme, noch de beperking die aan de joden werd opgelegd, konden op den duur door hem worden gehandhaafd. De joden deden zelfs een beroep op de Republiek en de joodse gemeenschap in Amsterdam. Op 20 april 1657 werd door Nieuw-Amsterdam vrijheid van godsdienst verleend.
Waarschijnlijk zijn de eerste Calvinistische godsdienstoefeningen gehouden door leken als ziekentroosters en voorlezers. Op 7 april 1628 kwam de eerste dominee aan. Daarmee neemt de oudste nog bestaande protestantse kerk in Amerika een aanvang. In 1633 werd het eerste kerkgebouw op Manhattan gebouwd. Naarmate de bevolking groeide kwamen daar meer kerken bij en het geloof verspreidde zich ook buiten Manhattan. In 1696 kreeg de gemeente in New York op eigen verzoek een charter van koning Willem III. Het document bood de kerk bescherming tegen invloeden van de Engelse kerk, gaf aan de kerk rechtspersoonlijkheid en legde haar zakelijke rechten vast. De aldus beschreven kerk bestaat heden ten dage nog als de Collegiate Church of New York. Deze maakt deel uit van de Reformed Church in America (www.rca.org).
Al in 1625, dus nog voor er een dominee was, werd het eerste kind in de gemeente gedoopt. Helaas zijn er over die eerste jaren geen doop- en trouwregisters overgeleverd, maar vanaf 1639 zijn er bijna ononderbroken series doop- en trouwboeken, die nu ook in Genlias zijn opgenomen.
top |
|
|
E-mail
